از همان روزی که تازهترین عضو خانواده را در آغوش می گیریم، هر لحظه معجزهآسا برای مان خاطره می شود: اولین لبخند، اولین کلمه، اولین قدم. برای کسانی که عاشق طبیعت هستند، یک نقطه عطف دیگر هم وجود دارد: اولین پیاده روی در طبیعت.
کودکان نیاز دارند زمانی را در طبیعت بگذرانند؛ جایی سرگرمکننده، سالم و متفاوت از روزمرگی. کوله گردی روشی عالی است تا به آنها کمک کنیم زیباییها و ماجراجوییهای دنیای بیرون را کشف و تجربه کنند. زمان مشخصی برای شروع این کار وجود ندارد، اما بسیاری توصیه میکنند «هرچه زودتر، بهتر!»
اگر اهل پیاده روی باشیم، میدانیم چطور خودمان را آماده کنیم. مقاله «کوله گردی با کودکان» پر از نکاتی است که به عضو تازه گروه ماجراجویی ما مربوط میشود. اگر درست پیش برویم، میتوانیم در هر مرحله از رشد کودک مان، خاطرات ارزشمندی در مسیرهای طبیعت گردی بسازیم. پس وقت را تلف نکنیم.
پیاده روی با کودکان
نخستین نکته برای شروع پیاده روی با فرزندمان، توجه به سن اوست، اما چند نکته مهم وجود دارد که رده سنی در آن اهمیتی ندارد. همین که یک همراه خردسال با ماست کافی است تا به آن ها توجه داشته باشیم.
گرم، خشک و سیر نگهشان داریم.
جایی که بهنظر کودکانه و عالی میرسد، وقتی نیازهای اولیه بچه برآورده نشده باشد، خیلی زود به کابوس تبدیل میشود. کودکان مثل بزرگسالان مقاوم نیستند، حتی آنهایی که معمولا غر نمیزنند. اما وقتی گرم، خشک و سیر باشند، قدرت کاوشگری شگفتانگیزی پیدا میکنند.
سیرآب و خنک نگه شان داریم.
این در واقع ادامه نکته بالاست. حتما ظرف آب (بطری یا کیسه آب) همراه داشته باشیم (بسته به سن کودک فرق میکند). در هوای گرم، یک بطری اسپری آب میتواند برای بچهها (حتی بزرگترها) بسیار مفید باشد.
لیست وسایل را سهباره بررسی کنیم.
خوراکیهای مورد علاقه بچه فقط بخشی از وسایل ضروری هستند. تا وقتی کودک به حدی نرسیده که خودش وسایلش را مدیریت کند، این مسئولیت بر عهده ماست تا مطمئن شویم همه وسیله های ضروری او را برداشته ایم.
هوای نامساعد را جدی بگیریم.
شرایط بد میتواند سفر را برای کودکان ناخوشایند، ترسناک یا حتی خطرناک کند. پس لباسهای چندلایه همراه داشته و آماده باشیم در صورت تغییر ناگهانی هوا به سرعت برگردیم.
کودک درون مان را دوباره پیدا کنیم.
برای بچهها، واقعا مسیر مهمتر از مقصد است. این را به خودمان یادآوری کنیم و همراهشان دنیای کوچک و شگفتیهای مسیر را کشف کنیم.
کوله گردی با نوزادان (۰ تا ۱۲ ماه)
این مرحله شاید بهتر باشد «کودک برداری» نامیده شود، چون اولین تصمیم ما این است که چطور کودک مان را حمل کنیم. بردن نوزاد نهتنها بر نوع وسایل همراه تأثیر میگذارد، بلکه مقصدهایی را که انتخاب میکنیم نیز محدودتر میکند.
انتخاب آغوشی یا کوله مناسب
مسئله این نیست که چه کسی کودک را حمل کند (پدر یا مادر)، بلکه انتخاب میان «آغوشی» و «کوله پشتی حمل کودک» است. هر دو باید قابلیت تنظیم برای والدین را داشته باشند. تا حدود ۶ ماهگی، نوزاد باید در آغوشی حمل شود و بعد از آن میتوان از کولههای مخصوص پشت استفاده کرد.
در کوهپیما بخوانید: فست پکینگ چیست؟
نکاتی برای پیاده روی با نوزادان
- قبل از رفتن به طبیعت، بگذاریم کودک به آغوشی یا کوله جدید عادت کند.
- حرکت ریتمیک پیاده روی معمولا بیشتر بچهها را خواب میکند، پس بهتر است در زمان چرت زدن او راه بیفتیم تا برنامه خواب کودک به هم نخورد.
- برای شروع، پیاده رویها را به یکی دو ساعت محدود کنیم. مراقب سرما، باد و باران باشیم، چون نوزادان هنوز در تنظیم دمای بدن ضعیفاند.
- کلاه لبهدار برای محافظت از صورت و گردن کودک در برابر آفتاب را فراموش نکنیم.
- اگر کودک مان با شیر خشک تغذیه میشود، آن را از یاد نبریم.
- یک بطری تمیز جداگانه برای آب دادن به نوزاد همراه داشته باشیم.
- پوشک کافی و کیسههای محکم برای جمعآوری و دوباره پلمب کردن پوشکهای استفادهشده برداریم تا همه را با خود بازگردانیم.
کوله گردی با نوپاها و کودکان خردسال (۱ تا ۴ سال)
این دوره همان سالهای نیمراه رفتن/نیمحمل کردن است، بنابراین کلید موفقیت، انعطافپذیری ماست. نوپاها دوست دارند راه بروند و کاوش کنند، پس برای توقفهای متعدد آماده باشیم تا بتوانند در مناطق کوچک، با دقت و کنجکاوی وقت بگذرانند.
نکاتی برای پیاده روی با نوپاها
- یک قمقمه کوچک و رنگی با طرحهای جذاب میتواند او را به نوشیدن آب تشویق کند.
- نیازی به کفش کوهپیمایی برای نوپا نیست؛ کتانی کافی است. فقط جوراب اضافه برداریم، چون چالههای آب همیشه برای بچه ها وسوسهبرانگیزند و خشک ماندن پاها مهم است.
- بچهها عاشق داشتن وسایل شخصیاند، پس یک کوله کوچک به آن ها بدهیم تا وسیلهای سبک مثل یک ژاکت در آن بگذارند.
- همیشه حواس مان باشد چهقدر از ابتدای مسیر دور شدهایم، چون حتی پرانرژیترین نوپا هم ممکن است خسته شود و مجبور شویم او را تا مسیر برگشت حمل کنیم.
- وقتی کودک در کوله پشتی مخصوص نشسته، دنبال بخشهای صاف و بیخطر مسیر باشیم.
- آغوش خاکی کودک مان را بپذیریم؛ فقط وقتی لباسش را عوض کنیم که واقعا لازم باشد.
کوله گردی با کودکان دبستانی (۵ تا ۱۲ سال)
حالا دیگر کوله کودک را کنار گذاشته ایم و یک همراه واقعی در پیاده روی های خود داریم. این مرحلهای است که باید کتابچه راهنما را باز کنیم و با قوانین ایمنی آشنا شویم.
قوانین ایمنی کوله گردی برای کودکان دبستانی
- وقتی بچهها تازه شروع به راه رفتن مستقل میکنند، قانون این است: همیشه در دید مادر، پدر یا یک بزرگسال مسئول باشند.
- بعد از چند سال تجربه، میتوانیم قانون را تغییر دهیم به: «میتوانی کمی جلوتر بروی، اما باید بایستی و منتظر بمانی تا دوباره ما را ببینی.»
- بچهها باید یک سوت ایمنی داشته باشند (بسیاری از کوله ها سوت روی سگک خود دارند).
- بچهها باید بدانند وقتی گم شدند چه کنند: بایستند، همانجا بمانند و سوت را سه بار پیاپی بزنند.
نکاتی برای پیاده روی با کودکان دبستانی
- به جای قلهها یا مناظر دوردست، مقصدهایی با سرگرمیهای متناسب سن بچه انتخاب کنیم: جایی برای سنگپرانی یا بالا رفتن از صخرههای کوچک و ایمن.
- آنها را در برنامه ریزی و آماده سازی دخیل کنیم: از انتخاب مسیر گرفته تا بستن کوله خودشان.
- این سن بهترین زمان برای جایگزینی بطری آب با کیسه آب (کمل بک) است؛ کودکان به اندازه کافی قوی هستند و معمولا از نوشیدن مداوم در طول مسیر لذت میبرند.
- بچهها زود حوصلهشان سر میرود؛ برای سرگرم نگهداشتن شان خلاق باشیم: دنبال علامتهای روی درختها بگردیم، تعداد سنجابها را بشماریم، آواز بخوانیم و شعر بسازیم، در نهر مسابقه چوب برگزار کنیم. یافتن مختصات با GPS یا حتی یک بازی جستوجوی ساده هم عالی است.
- برای بچههای کندتر، مسیر را به مقصدهای کوچک تقسیم کنیم، مثل یک درخت بزرگ یا سنگی خزهای، که در آنجا استراحت کنند یا کمی خوراکی بخورند.
- همراه شدن با خانواده ای دیگر که بچه دارند میتواند تجربه را لذتبخشتر کند. (بچهها ممکن است بعد از مدتی از بودن با ما خسته شوند!)
- قوانین «هیچ ردی از خود به جا نگذار» را از همین سن به آن ها یاد بدهیم؛ بعد ببینیم چقدر طول میکشد تا ما را موقع خطا کردن غافلگیر کنند!
- نقشهخوانی را زود آموزش دهیم: از نقشههای ساده مسیرهای طبیعت شروع کنیم؛ وقتی بزرگتر شدند، برایشان نقشههای توپوگرافی جداگانه تهیه کنیم.
اکنون نوبت آن است که برای سفرمان برنامه ریزی کنیم و به دل طبیعت بزنیم:
برنامه ریزی و آماده شدن برای طبیعت گردی با کودکان
پیاده روی را با بچه ها تمرین کنیم.
پاهای کوچک را با پیاده روی طولانی آشنا کنیم؛ ابتدا یک پیاده روی تا حدود دو ساعت در طبیعتی نزدیک خانه، سپس یک پیاده روی نیمروزه در مسیر کوه یا جنگل. برای هیجانانگیزتر شدن ماجرا، به آنها بگوییم این روزهای خاصی است که میتوانند کفشهای مخصوص پیاده رویشان را بپوشند. بگذاریم کوله سبک خودشان را حمل کنند. در پیاده رویهای بعدی، کمکم میتوانیم بار بیشتری به آنها بدهیم.
پیاده روی را از سن کم شروع کنیم.
هرچه بچهها از سنین پایینتر (حتی از سهسالگی) به راه رفتنهای طولانیتر عادت کنند، احتمال بیشتری دارد که در سنین بالاتر از سفرهای کوله گردی استقبال کرده و لذت بیشتری ببرند.
هنگام پیاده روی با خردسالان چگونه رفتار کنیم؟
وقتی کودکان خیلی کوچک را برای اولین بار به پیادهروی میبریم، به آنها یادآوری کنیم که این یک «پیاده روی» است، نه «بغل کردن توسط مامان و بابا». بچهها باید تمام مسیر را خودشان راه بروند، اما اجازه دارند هر وقت خسته شدند، زمان استراحت را اعلام کنند. این، حس اختیار به آنها میدهد، پس آماده باشیم مسیر کمتری نسبت به برنامه بپیماییم.
کمپ را در خانه شبیهسازی کنیم.
یک چادر در حیاط یا حتی داخل خانه برپا کنیم. بگذاریم بچهها در آن بازی و یک شب را در آن بخوابند تا با محیط خواب تازه راحتتر کنار بیایند.
واکنش بچه ها را مشاهده کنیم.
واکنش بچهها به شرایط جدید (طبیعت) را زیر نظر بگیریم و سرعت یا انتظاراتمان را طوری برنامه ریزی کنیم که سفر برایشان سرگرمکننده باشد، نه طاقتفرسا. کمبودها و نکات مهم را یادداشت کنیم تا دفعه بعد چیزی را از قلم نیندازیم.
خودمان هم مشتاق باشیم.
اگر ما نسبت به ماجراجویی در طبیعت هیجان نشان ندهیم، چرا بچهها باید هیجانزده شوند؟
بچهها را در برنامه ریزی شرکت دهیم.
از آنها درباره کارها یا دیدنیهای مقصد نظر بخواهیم و پیشنهادهایشان را جدی بگیریم.
مقررات درست کردن آتش را بررسی کنیم.
پیش از حرکت، درباره محدودیتهای روشن کردن آتش در مقصد اطلاعات جمع کنیم. اگر آتش مجاز نیست و یا به لحاظ ایمنی خطرناک است، از قبل به بچهها بگوییم تا انتظار برافروختن آتش نداشته باشند. در عوض، میتوانیم برایشان توضیح دهیم که چطور اجاق گاز کوچک مان کار میکند.
همراهی با کودکان در طبیعت
در اولین کوله گردی زیاد دور نرویم.
برای محل چادر زدن، جایی را انتخاب کنیم که بیش از دو سه کیلومتر از ابتدای مسیر فاصله نداشته باشد. به این ترتیب در صورتی که ناچار به بازگشت زودهنگام شدیم، راه زیادی نباید بپیماییم.
طبیعت و مسیر را از نگاه کودک ببینیم.
فرض کنیم فرزندمان در مسیر یک حشره جالب میبیند. برای ما فقط یک سوسک معمولی است و ذهنمان مشغول رسیدن به دریاچهای است که نزدیک آن هستیم. اما برای او، همان سوسک یک کشف هیجانانگیز است. او تعجب میکند چرا مامان یا بابا اینقدر روی رسیدن به دریاچه اصرار دارند.
چه باید کرد؟ اگر هدف مان این است که کوله گردی برای کودک تجربهای لذتبخش باشد، گاهی لازم است اولویتهای او را بپذیریم.
انتظارات مان را محدود کنیم.
برای کودکان اینگونه سفرها میتواند طاقتفرسا و خستهکننده باشد. اگر سفر ناخوشایند باشد، احتمال دارد در ذهن کودک تصویری منفی از طبیعت ایجاد شود؛ ذهنیتی که اصلاح آن زمانبر خواهد بود. پس با برنامه ریزی درست و محدود کردن انتظارات مان به فکر لذت بردن بچه ها باشیم.
بار را تقسیم کنیم.
به بچهها یک کوله متناسب با جثهشان بدهیم و اجازه دهیم وسایل سبک مانند کمی خوراکی، آب یا بارانی خودشان را حمل کنند. بزرگترها باید بار اصلی را به دوش بکشند تا مسیر برای بچهها طاقتفرسا نشود.
خوب است بچه ها خودکفا باشند.
بچهها دوست دارند کمی احساس استقلال کنند. مثلا برای هر کودک یک بطری آب یا کمل بک جداگانه فراهم کنیم تا هر وقت خواست، خودش آب بنوشد.
در مسیر چگونه حرکت کنیم؟
اگر دو یا چند بزرگسال همراه هستند، بهتر است یکی جلو و دیگری پشت سر بچه ها حرکت کند.
بچه ها را در کارها سهیم کنیم.
کودکان را در کارهای کمپ مشارکت دهیم. مثلا مسئول مرتب و تمیز نگهداشتن وسایل شوند. معمولا بچهها مفهوم مراقبت از طبیعت را بهتر از بزرگترها درک میکنند، پس این مسئولیت کاملا مناسب آنهاست.
برای بچه ها تجهیزات ایمنی فراهم کنیم.
مطمئن شویم بچهها همیشه یک سوت و چراغقوه یا هدلامپ در دسترسشان باشد و طرز کار آن ها را به ایشان آموزش دهیم. برای کوچکترها، میتوانیم سوت و چراغ را با بند به کمربندشان وصل کنیم.
فرصتهای آموزشی برای کودکان در کوله گردی
طبیعت آموزگار مهربان ما.
طبیعت بهترین آموزگار برای همه ماست. هنگام کوله گردی کتابهای راهنمای طبیعت یا اپلیکیشنهای موبایل همراه ببریم تا گیاهان، جانوران، سنگها، پرندگان یا ابرهایی را که در مسیر میبینیم، شناسایی کنیم و به بچه ها درباره آن ها بگوییم.
تاریخچه مسیر و مقصد را بدانیم.
برخی مسیرها اهمیت تاریخی یا داستانهای جالبی دارند. این اطلاعات را میتوانیم در کتابچههای راهنما، ایستگاههای محیطبانی یا اپلیکیشنها پیدا کنیم و به سفر بُعد آموزشی نیز بدهیم.
آموزش جهت یابی به کودکان
سفر کوله گردی فرصتی عالی است تا بچهها را با نقشهخوانی، قطب نما و حتی GPS آشنا کنیم. ما میتوانیم اهمیت مهارتهای پایهای جهتیابی در طبیعت را به آنها نشان دهیم. شاید حتی به بازی ها و فعالیتهایی مانند: «Orienteering» (ترکیبی از مسیریابی و دویدن یا پیاده روی) یا «Geocaching» (بازی گنج یابی با GPS) علاقهمند شوند.
کودکان را با حیات وحش آشنا کنیم.
به کودکان درباره جانوران و گیاهان منطقه ای که به آن می رویم، توضیح دهیم تا با لزوم احترام به آن ها آشنا شوند. همچنین درباره احتیاط های لازم در برخورد با حیوانات مختلف با آن ها گفتگو کنیم.
دستاورد بچه ها از کوله گردی چیست؟
- ورزش و سلامت جسمی.
- رشد استقلال، اعتمادبهنفس و خودکفایی.
- صمیمیت خانوادگی در فضایی خاطره انگیز.
- هوای تازه و دوری طولانیمدت از شلوغی و حواسپرتیهای شهری.
- شناخت و قدردانی روزافزون از طبیعت.
