کفش های کوهنوردی برای پیمودن مسیرهای گِلی و خاکی ساخته می شوند. اما این به آن معنا نیست که میتوانیم همیشه آن ها را خاکی و گلی نگه داریم. برای آن که این همراهان صبور سالم و قبراق باشند! و بتوانیم سالهای زیادی در کنارشان پاکوب های کوهستان را بپیماییم، بهتر است به فکر تمیز نگه داشتن آن ها هم باشیم. اگر بعد از بازگشت از برنامه خستهایم، می توانیم شست و شوی کفش کوهنوردی خود را روز بعد انجام دهیم. در هر صورت هر چه زودتر، بهتر!
آلودگی ها کفش های کوهنوردی ما را خراب می کنند.
نادیده گرفتن تمیزی، به دو شکل باعث خراب شدن کفش ها میشود:
- با هر گام برداشتن و خم شدن پا، ذرات ریز خاک، گل و شن عمیقتر وارد چرم و پارچه کفش میشوند و مانند سمباده آنها را ساییده و می فرسایند.
- گل و لای هنگام خشک شدن، رطوبت چرم را میگیرد و باعث خشکی و از بین رفتن انعطاف آن شده و روند فرسایش چرم را سرعت میبخشد.
اگر به اهمیت تمیز نگه داشتن کفش خود آگاهیم و برای این دارایی خود ارزش قائلیم، بهتر است هر چه زودتر آن را تمیز کرده و بشوییم.
به یاد داشته باشیم که شستوشوی همه انواع کفش کوهنوردی(از نظر نوع چرم) به یک روش مجاز نیست. نحوه شستن بستگی به نوع چرم و ساختار کفش دارد.
بایدها و نبایدها در شست و شوی کفش کوهنوردی
چرم طبیعی(فول گرین، جیر و نبوک)
چرم های طبیعی حساس هستند و هنگام شست و شو:
- نباید با آب زیاد خیس و شسته شوند.
- نباید با ماشین لباسشویی شسته شوند.
- نباید با آب داغ شسته شوند.
- نباید مدت زیادی در آب بمانند.
- نباید برای شست و شوی آن ها از مواد شوینده قوی مثل مایع ظرفشویی استفاده کرد.
- نباید برای خشککردن شان از حرارت مستقم استفاده کرد یا آن ها را زیر تابش مستقیم آفتاب گذاشت.
- باید با اسفنج مرطوب، برس نرم و شوینده مخصوص چرم تمیز شوند.
- پس از تمیزکردن و آبگریز کردن باید با واکس یا محافظ مخصوص (بسته به نوع چرم) چرب شوند.
چرم مصنوعی (Synthetic Leather / PU)
کفش هایی که با چرم مصنوعی ساخته می شوند مقاوم ترند. بنابراین می توان آن ها را با مقدار مناسب آب، صابون ملایم و برس نرم تمیز کرد.
اما این نوع کفش را هم نباید با هم ماشین لباسشویی شست، زیرا چسب و لایههای کفش آسیب میبیند.
کفش با ترکیب چرم + پارچه ضدآب (Gore-Tex یا پارچه های مشابه)
شست و شوی این کفش ها نیاز به دقت بیشتری دارد. بنابراین:
- فقط شست و شوی سطحی با آب سرد یا ولرم و مواد شوینده ملایم توصیه می شود.
- این کفش ها را هم باید آبگریز کرد.
- این نوع کفش ها را هم نباید زیر شیر آب با حجم زیاد شست.
- نباید با حرارت مستقیم خشککرد.
وسایل لازم برای شست و شوی کفش کوهنوردی
دیگر نوبت آن رسیده که دست به کار شویم. پس بهتر است لوازم مورد نیاز را آماده کنیم:
- یک برس مخصوص تمیز کردن کفش یا مسواک.
- پاککننده مخصوص کفش(بنا به پیشنهاد سازنده) یا محلولی از شامپویی ملایم(مانند شامپوی بچه) و آب.
تمیز کردن گل و لای کفش کوهنوردی
برای آغاز کار باید کفش را از گل های خشک شده تمیز کنیم (اگر گل ها هنوز خیس اند، بهتر است صبر کنیم تا کاملا خشک شوند). این کار را از زیر کفش شروع می کنیم. اگرچه گلولای خشکشده زیره به کفش آسیب نمیزند، اما با تمیز کردن آن، چسبندگی و اصطکاک کامل کفش با زمین را باز میگردانیم. همچنین تمیز بودن زیرهها از انتقال گونههای گیاهی مهاجم از یک منطقه به منطقهای دیگر جلوگیری می کند.
پس از آن رویه کفش را با برسی نرم و در حالی که گل ها کاملا خشک شده اند تمیز می کنیم. برای پاک شدن کامل ذراتی که ممکن است در کفش نفوذ کرده باشند، می توانیم از مکش جارو برقی استفاده کنیم.
چند نکته مهم:
- اگرچه بیشتر شوینده های کفش برای انواع مواد کاربرد دارند، اما بهتر است مطمئن شویم شوینده ای که استفاده می کنیم برای جنس کفش ما مناسب است (راهنمای استفاده و نگهداری کفش مان را بخوانیم).
- از مواد شوینده قوی استفاده نکنیم.
- برای از بین بردن کپک، از محلول 80% آب و 20% سرکه استفاده کنیم.
شست و شوی زیره کفش
بهتر است شستن کفش کوهنوردی را با شست و شوی زیره ها شروع کنیم:
- آن ها را با برسی سفت بشوییم و سنگریزههای گیر کرده در آج کفش را جدا کنیم.
- برای گل و لای چسبنده، می توانیم زیرهها را در آب خیس کنیم و سپس با شلنگ، آلودگی را با فشار آب تمیز کنیم.
با کوهپیما همره باشید: راهنمای خرید جوراب کوهنوردی
روش استاندارد و ایمن برای تمام کفشهای چرمی کوهنوردی
شاید در یک تعریف کلی و با احتیاط بتوان مراحل زیر را برای تمام کفش های کوهنوردی به کار برد:
1. گل و خاک خشک را با برس نرم پاک کنیم.
2. کفی و بندها را جدا کنیم.
3. برای جذب آبی که به کفش نفوذ می کند، هنگام شست و شو می توانیم داخل کفش را با روزنامه پر کنیم.
4. رویه کفش را با یک اسفنج مرطوب + کمی شوینده ملایم (یا محلول مخصوص) بشوییم.
5.خیس شدن کفش باید سطحی باشد، نه کامل و عمیق.
6. بگذاریم کفش به طور طبیعی خشک شود.
7. در پایان از واکس، روغن یا اسپری آبگریز مناسب نوع چرم استفاده کنیم.
آبگریز کردن کفش کوهنوردی
از آنجایی که تقریبا تمام کفش های کوهنوردی در کارخانه با پوشش مقاوم در برابر آب (DWR) عایق میشوند، معمولا کفش های نو نیازی به آبگریز کردن ندارند. اما این پوشش بهتدریج از بین میرود و نیاز به نوسازی دارد. زمانی متوجه نیاز به آبگریز کردن دوباره می شویم که دیگر قطرات آب روی سطح کفش نمیغلتند و در لایه بیرونی کفش نفوذ می کنند.
هنگام خرید اسپری آبگریز حواس مان باشد، محصول درست را انتخاب کنیم، زیرا این مواد برای رویه های مختلف، متفاوت است. هر کدام از مواد زیر ماده ضدآب مخصوص خود را دارند:
- چرم فولگرین (صاف)
- چرمهای زبر(مانند جیر یا نوبوک)
- رویه های Gore-Tex و…
مراحل آبگریز کردن کفش کوهنوردی
1. پس از شست و شو، اجازه می دهیم کمی خشک شود. لازم است لایه بیرونی کفش نم دار باشد(نه خیس، نه خشک) تا محصول ضدآبکننده بهتر جذب شود.
2. محلول ضدآب را روی کفش و به ویژه درزها و دوخت ها اسپری می کنیم.
3. کفش ها را در جای مناسبی می گذاریم تا کاملا خشک شوند(به دور از حرارت مستقیم و یا نور خورشید).
اگر از اسپری آبگریز چرم روی گورتکس استفاده کنیم، چه میشود؟
- تنفسپذیری کفش کاهش یافته یا از بین می رود.
- پارچه چرب و سنگین می شود.
- غشا گورتکس آسیب دیده و عمرش کم می شود.
- ممکن است گرد و خاک جذب کفش شود.
- خاصیت DWR اصلی ممکن است از بین برود.
در کوهپیما بخوانید: آشنایی با انواع کفش کوهنوردی
خشککردن و نگهداری از کفش کوهنوردی
- کفی ها باید جداگانه و بیرون از کفش، در معرض هوا خشک کنیم.
- کفش ها را در دمای معمولی و محیطی با رطوبت کم خشک کنیم.
- از منبع حرارتی مستقیم (شومینه، آتش، بخاری، رادیاتور، هیتر و…) برای خشک کردن کفش استفاده نکنیم؛ گرمای زیاد چسبها را ضعیف میکند و عمر چرم را کم می کند.
- کفش ها را در برابر نور مستقیم خوردشید خشک نکنیم.
- برای زودتر خشکشدن میتوانیم در کفش ها روزنامه بگذاریم؛ هر زمان که روزنامه مرطوب شد آن را تعویض کنیم.
- کفش های کوهنوردی را در محیطی با دمای ثابت و معمولی نگهداری کنیم.
- هرگز کفش های کوهنوردی را در اتاق یا جاهای مرطوب، گرم یا بدون تهویه نگذاریم.
- اگر چرم کفش مان فول گرین(Full-grain) است، پس از شست و شو و آبگریز کردن، حتما با نرم کننده یا واکس سطح آن را بپوشانیم، اما در استفاده از نرمکننده زیادهروی نکنیم.
