پیش از بستن کوله پشتی و بیرون رفتن از خانه و گام گذاشتن در کوهستان، صرف زمان و تلاش برای برنامه ریزی کوهنوردی بسیار مهم است. با فکر کردن به جزئیات کوچک و بزرگ، مانند این که چند روز برای صعود زمان داریم، چه مهارت هایی داریم و چه تجهیزاتی مورد نیاز است، می توانیم یک هدف مناسب را انتخاب کرده و احتمال رسیدن به قله و لذت بردن از کوهستان را افزایش دهیم. بر همین اساس، این مقاله برای افرادی که قصد برنامه ریزی صعود های شخصی را دارند، نوشته شده است. با این حال، اگر می خواهیم با راهنما به کوهستان برویم نیز، برخی از این اطلاعات برای ما مفید خواهدبود.
چگونه یک سفر کوهنوردی را برنامه ریزی کنیم؟
1. محدود کردن انتخاب های سفر
پاسخ به پرسش های زیر در هنگام برنامه ریزی می تواند با محدود کردن گزینه های ما در انتخاب مقصد مناسب کمک مان کند:
- مدت زمان برنامه چقدر است؟
- تعداد نفرات گروه چند نفر است؟
- چه مهارت هایی برای صعود لازم است و ما چه توانایی هایی داریم؟
- چه زمانی می خواهیم برنامه را اجرا کنیم؟
2. تحقیق درباره مسیرها
با توجه به این که پیش از این برخی از ویژگی های سفر خود را در نظر گرفته ایم، احتمالا قله ای را که می خواهیم به آن صعود کنیم را انتخاب کرده ایم. حالا زمان آن رسیده است که وارد جزئیات شویم و مسیری را برای صعود در نظر بگیریم.
اگر تصمیم داریم با یک گروه صعود کنیم به احتمال زیاد سرپرست برنامه گزینه های از پیش برنامه ریزی شده ای دارد. با این حال، همچنان تحقیق درباره مسیرهای صعودی که در پیش داریم ارزشمند است. زیرا مطمئن می شویم به سفری می رویم که هیجان و آرامش را هم زمان برای ما به ارمغان می آورد. توجه به نکات زیر هنگام انتخاب مسیر می تواند به ما در برنامه ریزی صعود کمک کند:
از منابع آنلاین و راهنماهای چاپی کوهنوردی استفاده کنیم.
از این منابع برای یافتن قله ها و مسیرهایی که با معیارهای ما هماهنگی دارند، استفاده کنیم. به عواملی مانند مکان، مسافت، زمان مورد نیاز برای صعود، درجه سختی مسیر، گزارش های دیگر کوهنوردان و… توجه کنیم.
مهارت های مورد نیاز را بیاموزیم.
مطمئن شویم که مهارت های لازم برای صعود از مسیر انتخابی را داریم و در صورت نیاز، پیش از اجرای برنامه آموزش های لازم را ببینیم.
مجوزهای لازم را تهیه کنیم.
بررسی کنیم که آیا برای صعود از مسیر انتخابی به مجوز خاصی نیاز داریم؟ در صورت نیاز، از مراجع قانونی مجوز بگیریم.
گزارش برنامه های کوهنوردان دیگر و وب سایت های کوهنوردی منابع بسیار خوبی هستند؛ زیرا آن ها تمام اطلاعات مورد نیاز ما، مانند: درجه بندی مسیر، مسافت، میزان افزایش ارتفاع، ویژگی های مسیر، مکان های اردو، منابع آب و الزامات مجوز را ارائه می دهند. وب سایت ها همچنین ممکن است گزارش های سفرهای اخیر را ارائه دهند؛ بنابراین می توانیم آگاهی خوبی از شرایط فعلی مسیر به دست بیاوریم. صحبت با افراد بومی و کسانی که منطقه را می شناسند و همچنین دیگر کوهنوردان، یک روش عالی دیگر برای به دست آوردن و به روزرسانی اطلاعات مسیر و شرایط فعلی قله مورد نظر است. همچنین تماس با هیئت های کوهنوردی و اداره محیط زیست منطقه ای که می خواهیم به آن جا برویم، می تواند به برنامه ریزی ما کمک کند. اگر منطقه ای محیط بان دارد، به احتمال زیاد او به روزترین اطلاعات را درباره شرایط مسیر و هر چیز دیگری که ممکن است بر صعود ما تأثیر بگذارد، می داند.
3. نوشتن برنامه صعود
داشتن برنامه روزانه که اطلاعاتی مانند: مسافت پیمایش هر روز (بر حسب کیلومتر) و میزان صعود یا فرود (بر حسب متر) در هر روز، همچنین جزئیاتی مانند محل برپایی اردو، نحوه تهیه آب و… در آن آمده باشد، می تواند در اجرای یک برنامه خوب موثر باشد.
در برنامه ریزی، فقط مدت صعود تا قله را در نظر نگیریم. زمان لازم برای رسیدن به قله، توقف ها و «بازگشت» نیز باید لحاظ شود. اگر برنامه از زمان بندی تعیین شده عقب افتاد یا شرایط مسیر تغییر کرد، باید بتوانیم آن را تغییر دهیم یا بازگشت را در نظر بگیریم.
4. تهیه تجهیزات و لوازم
آماده کردن وسایل شخصی (بسته به نوع برنامه) و کنترل کردن آن ها پیش از برنامه بسیار ضروری است. اعضا گروه می توانند لوازمی مانند چادر، طناب و اجاق گاز را به صورت مشترک استفاده کنند. شاید حتی بتوانیم برخی از وسایلی را که نیاز داریم، به جای خریدن، کرایه کنیم. تجهیزات مورد نیاز را بر اساس فصل، ارتفاع، طول برنامه، وضعیت مسیر، پیش بینی هوا و مهارت های فنی مورد نیاز انتخاب کنیم.
5. آماده سازی نهایی
- پیش از حرکت، کوله پشتی خود را با توجه به برنامه صعود ببندیم.
- وضعیت آب و هوا را برای روزهای سفر بررسی کنیم.
- برنامه سفر خود را به اعضا خانواده، یک دوست یا شخصی قابل اعتماد اطلاع دهیم و در حین اجرا هم با او در تماس باشیم.
- کیت کمک های اولیه و کیت بقا را حتما همراه داشته باشیم.
- اصل «ردی از خود در طبیعت به جا نگذاریم» را فراموش نکنیم.
گروه کوهنوردی
تعداد نفرات گروه بر جنبه های مختلفی از برنامه ریزی تا اجرای صعود تأثیر می گذارد. در انتخاب نفرات گروه، به نکات زیر توجه کنیم:
مهارت ها و تجربه همنوردان
نفرات گروه باید با نوع مسیر، دشواری برنامه، تجربه اعضا و توانایی مدیریت گروه متناسب باشد. اگر افراد کم تجربه ای درگروه حضور دارند، بهتر است گروه کوچک تر باشد تا مدیریت و کنترل ایمنی آسان تر شود.
مسیر صعود
برخی مسیرها دارای اردوگاه و پناهگاه برای گروه های بزرگ هستند. در حالی که برخی دیگر فنی ترند و برای صعودهای انفرادی یا گروه های کوچک مناسب هستند. بنابراین اندازه گروه را متناسب با ویژگی های مسیر انتخاب کنیم.
تجهیزات و تدارکات مشترک
برخی از تجهیزات مانند چادرهای بزرگ، طناب و اجاق گاز را اعضا گروه می توانند به طور مشترک استفاده کنند. تعداد نفرات بر میزان این تجهیزات و مواد غذایی مورد نیاز برای کل سفر تاثیر می گذارد.
مجوزهای لازم
ممکن است برخی از مجوزهای صعود، محدودیت هایی را در مورد تعداد افراد گروه اعمال کنند. برای اطلاع از این محدودیت ها، حتما با مراجع مربوطه تماس بگیریم.
بررسی مهارت های خود و دیگر اعضای گروه
مطمئن شویم همه گروه مهارت لازم را برای صعود مورد نظر دارند، زیرا عاملی تاثیرگذار برای برنامه ریزی یک سفر موفق و لذت بخش است. در مرحله تشکیل گروه یا انتخاب همنورد، به نکات زیر در مورد مهارت های خود و سایر اعضا توجه کنیم:
مهارت های فنی
مهارت های فنی مورد نیاز برای مسیر انتخابی را در نظر بگیریم. آیا برای صعود به ابزار و دانش فنی خاصی مانند کار با تبریخ، کرامپون، طناب و ابزار حمایت نیاز است؟ پاسخ این پرسش عامل تعیین کننده ای در برنامه ریزی ما خواهدبود.
آمادگی بدنی
کوهنوردی به ویژه در ارتفاعات بالا نیازمند آمادگی بدنی مناسب است. سطح آمادگی جسمانی گروه را در نظر بگیریم و مطمئن شویم که همه اعضا توانایی تحمل شرایط سخت آب و هوایی و فعالیت بدنی طولانی مدت در ارتفاع را دارند.
تجربه صعودهای پیشین
بررسی کنیم که آیا دیگر اعضا گروه تجربه صعود از مسیرهای مشابه را دارند یا خیر. تجربه قبلی به اعضای گروه کمک می کند تا با خطرات احتمالی مسیر و شرایط کوهستان آشنا شوند و آمادگی ذهنی بهتری برای رویارویی با چالش های پیش رو را داشته باشند.
کار گروهی و تصمیم گیری
کوهنوردی در ببشتر مواقع یک فعالیت گروهی است و برقراری ارتباط موثر، اعتماد و هماهنگی بین اعضا در آن از اهمیت ویژه ای برخوردار است. اطمینان حاصل کنیم که می توانیم به عنوان یک تیم کار کنیم و در شرایط دشوار تصمیم های درستی بگیریم.
بررسی آب و هوا و شرایط مسیر
آب و هوا و شرایط مسیرهای کوهستانی، به طور مداوم در حال تغییر است. بنابراین بررسی دقیق آن پیش از هر صعود ضروری است.
پیش بینی های هواشناسی
از منابع معتبر هواشناسی برای بررسی پیش بینی های چندروزه منطقه ای که قصد صعود در آن را داریم، استفاده کنیم. به عواملی مانند دما، بارش، باد، رطوبت و احتمال وقوع طوفان توجه کنیم. برای این کار می توانیم از وب سایت ها یا نرم افزار‌های هواشناسی نیز استفاده کنیم.
در برنامه های چندروزه، شرایط آب و هوا را فقط پیش از حرکت بررسی نکنیم و در صورت دسترسی به اطلاعات جدید، در طول برنامه نیز آن ها را پیگیری کنیم.
گزارش های مسیر
به دنبال گزارش های به روز از دیگر کوهنوردانی باشیم که به تازگی مسیر مورد نظر را پیموده اند. این گزارش ها می تواند اطلاعات ارزشمندی درباره شرایط فعلی مسیر مانند میزان برف، وضعیت یخچال ها، ریزش سنگ و… به ما ارائه دهند. وب سایت های کوهنوردی و انجمن های آنلاین نیز منابع خوبی برای یافتن گزارش های مسیر هستند.
تماس با هیئت کوهنوردی و محیط زیست
تماس با سازمان های منطقه ای که می خواهیم به آن جا برویم، می تواند اطلاعات ارزشمندی درباره آخرین به روز رسانی های شرایط مسیر، جاده ها و خطرات بالقوه در اختیار ما بگذارد.
تصمیم گیری بر اساس شرایط
بر اساس اطلاعات به دست آمده از پیش بینی های هواشناسی، گزارش های مسیر و دیگر منابع، درباره مناسب بودن زمان صعود خود تصمیم بگیریم. در صورت لزوم، برنامه خود را تغییر دهیم یا به تعویق بیندازیم. ایمنی در کوهستان حرف اول را می زند. هرگز نباید شرایط بد آب و هوایی را دست کم بگیریم. برنامه ای که روی کاغذ مناسب به نظر می رسد، همیشه در میدان قابل اجرا نیست.
برنامه جایگزین داشته باشیم.
به دلایل مختلف مانند آب و هوای نامناسب، خرابی تجهیزات و….ممکن است نتوانیم برنامه صعودمان را انجام دهیم؛ بنابراین خوب است برنامه جایگزین داشته باشیم که با شرایط تغییر یافته ما هماهنگ باشد.
برآورد زمان صعود
تخمین زمان صعود برای برنامه ریزی یک سفر کوهنوردی موفق، بسیار مهم است. با برنامه ریزی دقیق، برآورد واقع بینانه زمان و آمادگی بدنی مناسب، می توانیم یک صعود ایمن و لذت بخش را مدیریت کنیم.
تهیه تجهیزات و ملزومات کوهنوردی
پس از تکمیل برنامه مسیر صعود، نوبت به جمع آوری تجهیزات و ملزومات مناسب برای صعود می رسد. انتخاب تجهیزات مناسب برای ایمنی و راحتی در طول مسیر ضروری است. در این جا به برخی از لوازم ضروری برای یک برنامه کوهنوردی اشاره می کنیم:
پوشاک
- لایه زیرین: لباس های زیر می بایست سبک و تنفس پذیر باشند تا دما و رطوبت بدن مدیریت شود.
- لایه میانی: لباس های گرم و قابل تنفس باشند (مانند پلار برای کنترل گرما).
- لایه بیرونی: کاپشن و شلوار ضدآب و باد و تنفس پذیر باشند (برای محافظت در برابر باد و بارندگی).
- دستکش: بسته به زمان صعود و سرمای محیط، یک دستکش نازک و یک دستکش ضدآب و بادوام همراه داشته باشیم .
- جوراب: مناسب کوهنوردی باشد.
- کلاه: مناسب فصل باشد.
- گتر: در صورت نیاز، گتر مناسب برای محافظت در برابر ورود برف، گل و لای و سنگ ریزه به کفش و همچنین رطوبت همراه داشته باشیم.
کفش
برای برنامه و شرایط آب و هوایی که پیش رو داریم مناسب باشد.
پیش از خرید بخوانید: انواع کفش کوهنوردی
کوله پشتی
اندازه کوله پشتی باید مناسب برای حمل تجهیزات و لوازم مورد نیاز برنامه باشد. کوله را تا حد امکان متناسب با نیاز واقعی برنامه انتخاب کنیم و از حمل وسایل غیرضروری خودداری کنیم.
لوازم خواب
- چادر کوهنوردی: مناسب برای شرایط آب و هوایی مورد انتظار باشد.
- کیسه خواب: با درجه حرارتی مناسب برای فصلی که می خواهیم کوهنوردی کنیم.
خوراکی
- مواد غذایی با انرژی بالا و ماندگاری طولانی برای تامین انرژی در طول مسیر بسیار ضروری است.
- ظروف پخت و پز سبک و آسان حمل باشند.
- اجاق گاز کوهنوردی و سوخت کافی همراه داشته باشیم. به هیچ عنوان نباید از شاخه درختان، گون و دیگر گیاهان به عنوان سوخت استفاده کنیم.
ایمنی و ناوبری
همراه داشتن لوازم زیر بسیار مهم است:
- نقشه توپوگرافی منطقه و قطب نما (دانش استفاده از آن ها را نیز بدانیم)
- دستگاه GPS یا وسیله مناسب برای ناوبری
- کیت کمک های اولیه
- چراغ پیشانی و باتری های اضافی
- سوت اضطراری
- کیت بقا
سایر لوازم
- عینک آفتابی و کرم ضدآفتاب
- داروهای شخصی و مواد بهداشتی
- قمقمه یا کیسه آب
- باتوم کوهنوردی
- شارژر همراه (Power bank)
(مقدار آب مورد نیاز را بر اساس طول مسیر، فصل، دما و منابع آب موجود در مسیر مشخص کنیم. اگر درباره سلامت منابع آب اطمینان نداریم، روش مناسبی برای تصفیه آب نیز در نظر بگیریم.)
نکات مهم در آماده سازی تجهیزات هنگام برنامه ریزی صعود
- اطمینان حاصل کنیم که تمام تجهیزات ما در شرایط خوبی قرار دارند و برای استفاده در کوهستان مناسب هستند.
- وزن و حجم کوله پشتی خود را تا حد امکان کم کنیم. این کار به سهولت حرکت ما در مسیر کمک می کند.
- تجهیزات فنی را پیش از برنامه بررسی و در صورت نیاز، استفاده از آن ها را تمرین کنیم.
- تجهیزات را بر اساس شرایط واقعی برنامه انتخاب کنیم، نه صرفا بر اساس فهرست های عمومی تجهیزات کوهنوردی.
نکته پایانی:
ایمنی در کوهنوردی بر عهده ماست. به یاد داشته باشیم که هیچ مقاله یا ویدئویی نمی تواند جایگزین آموزش و تجربه حرفه ای شود.
