جونکو تابه(Junko Tabei)، کوهنورد افسانهای ژاپن، نامی است که تاریخ کوهنوردی زنان را برای همیشه تغییر داد. او نخستین زنی بود که در سال ۱۹۷۵ به قله اورست رسید و بعدها توانست قلههای هفت قاره را صعود کند؛ دستاوردی که نشان داد اراده، پشتکار و شجاعت میتواند مرزهای جنسیت و محدودیتهای انسانی را جابهجا کند. شعار همیشگی او «هرگز تسلیم نشوید. جستجوی خود را ادامه دهید» بهترین توصیف از روحیه اوست.
جونکو از تولد تا اولین تجربه کوهنوردی
«جونکو» در ۲۲ سپتامبر ۱۹۳۹ در شهر میهارو(Miharu) نزدیک فوکوشیما(Fukushima) به دنیا آمد. عشق او به کوهنوردی از سن ده سالگی و در یک سفر مدرسهای به کوههای محلی آغاز شد. در آن زمان معلمی او را با خود به کوه آتشفشانی ناسو-داکه(Nasu-Dake) برد و به این ترتیب جرقه علاقه او به کوهنوردی زده شد. در اوایل دهه بیست زندگی، وقتی تابه قصد داشت به گروههای کوهنوردی بپیوندد، با تردید و مقاومت اعضای مرد مواجه شد، چرا که قد او زنی بود با قامتی ۱۵۲ سانتی متری!
تابه چند سال پس از دانش آموختگی از دانشگاه زنان شوآ(Shoa Women’s University) در توکیو با مدرک ادبیات انگلیسی و آمریکایی در سال ۱۹۶۹، باشگاه کوهنوردی زنان ژاپن (LCC) را با شعار «بیایید خودمان به یک صعود بینالمللی برویم!» تأسیس کرد تا زنان بتوانند بهصورت مستقل به صعودهای جهانی بپردازند.
اولین صعود جونکو تابه
نخستین صعود مهم این گروه در سال 1970، به «قله آناپورنا ۳» در نپال بود که تجربه و تمرینی شد برای صعودهای بزرگتر. این برنامه که دومین صعود موفق به این قله در غرب نپال بود توسط تابه و همنوردش هیروکو هیرکاوا(Hiroko Hirakawa) به همراه دو شرپای نپالی انجام شد.
جونکو تابه نه تنها با سختیهای کوهها بلکه با محدودیتهای اجتماعی و تبعیضهای جنسیتی مبارزه می کرد. در آن زمان، وظایف زنان ژاپنی عمدتا این بود که به کارهای خانه رسیدگی کنند و کوهنوردی حرفهای برای آنان غیرممکن تلقی میشد. او به عنوان زن، مادر و رهبر گروه، مجبور بود همزمان با شرایط اجتماعی و خانوادگی خود مقابله و برای اثبات شایستگیاش بی وقفه تلاش کند.
در کوهپیما بخوانید: معرفی رینهولد مسنر
تابه در اورست
در سال ۱۹۷۵، تابه که مادر یک دختر سه ساله بود، به همراه تیمش برای صعود به اورست راهی نپال شد. گروه ژاپنی شامل ۱۵ زن بود که توسط یک شبکه تلویزیونی و یک روزنامه ژاپنی حمایت مالی میشد. این صعود با «سال بینالمللی زنان سازمان ملل» همزمان شد و اهمیت اجتماعی ویژهای یافت.
هنگام صعود و در چهارم می، اردوگاه این کوهنوردان در ارتفاع ۶۳۰۰ متری در زیر بهمن مدفون شد. در این حادثه جونکو نیز برای چند دقیقه بیهوش شد، اما سرانجام شرپاها توانستند تمام اعضای تیم را نجات دهند. خوشبختانه کسی آسیب جدی ندید و جونکو پس از دو روز استراحت، مسیر را ادامه داد. به دلیل محدودیت اکسیژن، او به عنوان نفر صعودکننده اصلی به قله انتخاب شد و در ۱۶ مه ۱۹۷۵، با راهنمای شرپای خود، آنگ تسِرینگ (Aung Tsering )، به قله رسید و نخستین زن تاریخ شد که به اورست صعود کرد. این صعود تقریبا دو دهه قبل از آغاز کوهنوردی تجاری در اورست صورت گرفت.
تابه بعدها گفت: «دیگر توان برداشتن حتی یک قدم را نداشتم و با خودم گفتم: هرگز دوباره.» او و تسِرینگ پنجاه دقیقه بر فراز قله ماندند و سپس به پایین بازگشتند. پس از بازگشت در ژاپن، او به عنوان قهرمان ملی شناخته شد، هرچند خودش میگفت: «من فقط کاری را انجام دادم که میخواستم.»
در کوهپیما بخوانید: زنان پیشرو در کوهنوردی
تحصیلات جونکو
جونکو تابه در سال ۱۹۹۶ توانست بدون استفاده از اکسیژن اضافی، قله ۸۱۸۸ متری چو اویو(Cho Oyo) را صعود کند. پس از این موفقیت های تاریخی، جونکو تابه استقلال مالی خود را حفظ کرد و حمایت شرکتها را نپذیرفت. او با راهنمایی کوهنوردان، تدریس موسیقی و آموزش زبان انگلیسی و حضور در برنامههای عمومی هزینه سفرهایش را تأمین میکرد.
او هم زمان با صعودهایش تحصیلات خود را ادامه داد و در سال ۲۰۰۰ دوره کارشناسی ارشد در «فرهنگ اجتماعی تطبیقی» را در دانشگاه کیوشو(Kyushu) به پایان رساند؛ موضوع پژوهش او مشکلات زباله در هیمالیا بود. جونکو تابه همواره به محیط زیست کوهها اهمیت میداد و بهعنوان رئیس «بنیاد ماجراجویی هیمالیا ژاپن(Himalayan Adventure Trust Japan)» فعالیت میکرد، سازمانی که به حفظ محیط زیست کوهستان اختصاص دارد. تابه در سال ۲۰۰۲ تحصیلات تکمیلی خود را در زمینه «حفظ محیط زیست اورست» به پایان رساند. او پس از زلزلههای سال ۲۰۰۱، برنامههای صعود سالانه برای کودکان به کوه فوجی را نیز سازمان دهی کرد تا عشق به کوهستان و طبیعت را به نسل بعد منتقل کند.
بین سالهای ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۸، تابه هفت کتاب نوشت و تا پایان عمر به بیش از ۷۰ قله (بلندترین کوههای کشورها) صعود کرد. موفقیتهای او تنها ثبت رکورد نبود؛ هر صعودش فرصتی برای رشد شخصی، مقابله با ترس و تمرین اراده بود.
دستاوردهای جونکو تابه
جونکو تابه به همراه دوست و همتیمیاش «سِتسوکو کیتامورا(Setsuko Kitamura)» نخستین کنفرانس اورست را برای زنان سازمان داد تا دستاوردهای کوهنوردی زنان جشن گرفته شود و شبکهای از زنان کوهنورد ایجاد شود.
او همچنین در عرصههای جهانی، از جمله کنفرانس بین المللی سال زنان سازمان ملل، به نمادی از پیشرفت اجتماعی و آزادی زنان تبدیل شد. با این حال، شهرت او در غرب به اندازه کافی بازتاب نیافت و نامش در تاریخ کوهنوردی کمتر شنیده شد.
تابه در سال ۲۰۱۶ و در ۷۷ سالگی درگذشت. او همیشه معتقد بود که زندگی باید به گونهای باشد که هیچگاه از آن پشیمان نشویم و با اراده و شجاعت میتوان بر هر مانعی غلبه کرد.
این مقاله را از دست ندهید: آشنایی با ولفگانگ گولیچ
جونکو تابه در طول زندگی خود جوایز و افتخارات بسیاری به دست آورد که دستاوردها و تأثیر او در کوهنوردی و محیطزیست را برجسته میکند:
1975: دریافت بالاترین مدال کشور نپال(Gurkha-Dakshina-Bahu).
1987: نام گذاری یک سیارک تازه کشف شده نام او(6897 Tabei) توسط اخترشناس چک، آنتونین مرکوس(Antonin Marcus).
1988: دریافت مدال افتخار از استان سایتاما(Saitama) و مدال افتخار شهر کاوگوئه(Kagoe).
1991: دریافت مدال افتخار استان فوکوشیما(Fukushima).
1992: دریافت مدال خدمات برجسته در ورزش از وزارت آموزش، فرهنگ، ورزش، علم و فناوری ژاپن.
1995: جایزه نخستوزیر ژاپن.
2004: دعوت از تابه توسط انجمن جغرافیای آمریکا برای امضای «Fliers’ & Explorers’ Globe» بهعنوان 71مین نفر(نخستین ژاپنی که این افتخار را به دست آورد).
2006: دریافت جایزه«Sen Kayoko Award» از بنیاد«Soroptimist» ژاپن.
2007: دریافت جایزه وزیر محیطزیست و جایزه UIAA برای کوهنوردی جهانی.
2008: دریافت جایزه«Mountain Hero Award» از مؤسسه «Mountain».
2009: دریافت مدال افتخار برای سهم فرهنگی از شبکه «NHK».
