هر صدای ناخواسته یا آزاردهنده ای که بر سلامت، آسایش انسان یا زندگی دیگر جانداران اثر منفی بگذارد، آلودگی صوتی نامیده می شود. به بیان دیگر، آلودگی صوتی صدایی است که با فعالیت های طبیعی و روزمره مانند خواب، استراحت، گفت و گو یا شنیدن صداهای طبیعی محیط تداخل پیدا می کند و کیفیت زندگی را کاهش می دهد.
تاثیر آلودگی صوتی بر جانوران
آلودگی صوتی خطری نامرئی است که هم در خشکی و هم در دریاها و پهن آب ها وجود دارد. این پدیده که عمدتا حاصل فعالیت های انسانی است، نه تنها انسان، بلکه بسیاری از جانوران را نیز تحت تاثیر قرار می دهد. از صدای ترافیک شهری، صنایع و کنسرت ها که می تواند باعث کاهش شنوایی، اختلال خواب، استرس و افزایش خطر بیماری های قلبی عروقی در انسان شود، تا صدای کشتی ها، سونار و فعالیت های صنعتی در اقیانوس ها که زندگی نهنگ ها و دلفین های وابسته به پژواک یابی را مختل می کند.
با کوهپیما همراه باشید: آلودگی صوتی در طبیعت
نتایج مطالعات درمورد تاثیر صدای بلند بر جانداران
مطالعات نشان داده اند که صداهای بلند می تواند باعث تپش تند رگ های پشتی (ساختاری که نقش گردش خون را بر عهده دارد) در کرم ها و کاهش تخم گذاری و تعداد جوجه ها در برخی پرندگان شود. آلودگی صوتی باعث شده زندگی جانورانی که از صدا برای جهت یابی، یافتن غذا، جلب جفت و دوری از شکارچیان استفاده می کنند، دچار مشکل شود.
افزایش صدا نه تنها بر حیوانات خشکی تأثیر می گذارد، بلکه به مشکلی فزاینده برای ساکنان اقیانوس نیز تبدیل شده است. کشتی ها، حفاری های نفتی، دستگاه های سونار (ناوبری صوتی) و آزمایش های لرزه ای، محیط آرام و یکنواخت گذشته پهن آب ها را به مکانی پر سر و صدا و آشفته تبدیل کرده است.
تاثیر آلودگی صوتی بر اکوسیستم ها
نهنگ ها و دلفین ها، به ویژه، تحت تأثیر آلودگی صوتی قرار گرفته اند. این پستانداران دریایی برای برقراری ارتباط، جهت یابی، تغذیه و پیدا کردن جفت به پژواک یابی متکی هستند و صداهای اضافی با توانایی آنها برای استفاده موثر از پژواک یابی تداخل می کند. تحقیقات نشان داده است که آلودگی صوتی می تواند باعث به گل نشستن دسته جمعی نهنگ ها در سواحل و تغییر رفتار تغذیه ای آن ها نیز شود.
گستردگی مخرب صدای ناشی از فعالیت های انسانی در طبیعت همچنین ممکن است جوامع زیست محیطی را تغییر دهد. برای مثال، سر و صدا ممکن است باعث فرار گوشتخواران یک منطقه شود که خود منجر به افزایش تعداد گونه های گیاه خوار و جونده می شود. نتیجه این نابرابری جمعیتی از بین رفتن پوشش گیاهی است.
تاثیر آلودگی صوتی بر گیاهان
تأثیر آلودگی صوتی بر گیاهان موضوعی است که در سال های اخیر بیشتر مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. برخلاف جانوران، شواهد مربوط به اثر مستقیم صدا بر خود گیاهان هنوز محدود و در حال بررسی است؛ اما تاثیر غیرمستقیم آلودگی صوتی بر گیاهان از طریق تغییر رفتار جانوران، به ویژه گرده افشان‌ها و پراکنده کنندگان بذر، به خوبی مستند شده است.
بخوانید: رفتار صحیح در رویارویی با جانوران وحشی
عوارض آلودگی صوتی بر گیاهان
- ایجاد استرس در گیاهان و مختل شدن رشد و فتوسنتز آن ها.
- ایجاد اختلال در فرآیندهای فیزیولوژیکی گیاهان مانند جذب آب و مواد مغذی.
- آسیب رساندن به DNA گیاهان، که خود باعث جهش و مرگ سلولیشان می شود.
- کاهش رشد ساقه، ریشه و برگ آن ها.
- کاهش گل دهی و تولید میوه.
- حساس شدن در برابر بیماری ها و آفات.
- در موارد شدید، آلودگی صوتی حتی می‌تواند منجر به مرگ گیاه شود.
از سوی دیگر آلودگی صوتی باعث تغییر توزیع پرندگان و حشرات می شود که گرده افشان ها و پراکنده کننده های مهم بذر گیاهان هستند. این بدان معناست که سر و صدا می تواند تولید و تکثیر آن ها را نیز کاهش دهد.
بی تردید بخش بزرگی از آلودگی صوتی و دیگر آسیب های واردشده به طبیعت در نتیجه تصمیم ها و فعالیت های گسترده انسانی، از جمله پروژه های بزرگ عمرانی و صنعتی، رخ می دهد. با این حال، سهم رفتارهای روزمره شهروندان نیز نباید نادیده گرفته شود. کاهش سر و صدای غیرضروری، احترام به آرامش طبیعت و آموزش این رفتارها به نسل های آینده، گام هایی کوچک اما مؤثر برای حفظ بوم سازگان ها هستند.
